Share on FacebookGoogle+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInPin on PinterestEmail to someoneshare on Tumblr

Zonder de oude Romeinen en Grieken zouden we waarschijnlijk nog steeds buiten in de kou baden en douchen. De Romeinse thermen – of warme baden – vormen de inspiratie voor veel van onze moderne badtradities. Dat geldt in gelijke mate voor de hammam, beter bekend als het Turkse stoombad. De hammam is waarschijnlijk de oudste bewaard gebleven badtraditie wereldwijd. De populariteit blijft groeien; dit eeuwenoude stoombad ritueel heeft liefhebbers in alle uithoeken van de wereld.

Romeins + Turks = Hammam

Constantinopel – het huidige Istanboel – was eeuwenlang in handen van de Romeinen, tot de Osmanen de stad rond 1450 veroverden. De Osmaanse Turken maakten kennis met de Romeinse baddergewoonten en het duurde niet lang of zij combineerden deze met hun eigen tradities. Zo ontstond een geheel nieuw reinigingsritueel, afgestemd op de vereisten en regels van het Islamitische geloof. De Turken noemden het Hammam, ofwel ‘de verspreider van warmte’.

Romeinse vs. Turkse baden

De Romeinen kozen voor één groot, centraal badcomplex waar iedere dag duizenden mensen kwamen om te baden en de laatste nieuwtjes uit te wisselen. De Osmanen lieten zich daarentegen inspireren door hun religie. Zij zagen het baden als reinigingsritueel dat uitgevoerd diende te worden voor het bidden, en in plaats van één centraal complex gaven zij daarom de voorkeur aan meerdere kleine badhuizen verspreid over de stad. Vandaar ook dat hammams zich vaak naast een moskee bevinden. In Romeinse badhuizen was er bovendien een koudwaterbad waar men zich compleet in onderdompelde. Dit vonden de Turken niet zo hygiënisch, baden in je eigen vuil. Zij lieten het water liever uit kommen over hun lichaam stromen om zeep en vuil weg te spoelen. Een ander groot verschil tussen de Romeinse en Turkse baden was het gebruik van de koude ruimte: in de Turkse traditie eindigde het reinigingsritueel altijd in een koude ruimte, een plaats om even bij te komen. De Romeinen gebruikten deze koude ruimte juist aan het begin van hun badritueel.

‘A woman’s escape’

In eerste instantie werden in de hammam alleen mannen toegelaten. Langzaam maar zeker veranderden de regels en mochten ook vrouwen die ziek waren of een kind hadden gekregen naar binnen, zolang er natuurlijk geen mannen aanwezig waren. Na verloop van tijd werd de hammam voor iedereen toegankelijk. Waarschijnlijk kwam dit doordat Mohammed had verkondigd dat de warmte van de baden de vruchtbaarheid zou kunnen bevorderen. Vrouwen zagen het vooral als een kans om even aan het isolement van thuis te ontsnappen. Sterker nog, op een gegeven moment hadden vrouwen een legitieme reden om een scheiding aan te vragen als hun echtgenoot hun verbood naar de hammam te gaan. Vanaf het moment dat de hammam voor iedereen toegankelijk was, groeide deze al gauw uit tot het middelpunt van de samenleving, waar mannen en vrouwen uit alle lagen van de bevolking samenkwamen. Het was veel meer dan een plaats om lichaam en geest te reinigen. Het was ook een plek waar belangrijke momenten in het leven werden gevierd, compleet met eten en muziek.

Het authentieke ritueel

Net als zijn Romeinse voorganger heeft een typische hammam drie met elkaar verbonden ruimtes: een camekan, een hararet en een soğukluk. Een hammambezoek begint in de indrukwekkende camekan, die dient als een soort kleedruimte. Hier kleed je je uit en krijg je een peştemal, een speciale dunne doek om rond je lijf te wikkelen, en nalin, houten slippers. Vervolgens begeleidt de tellak of masseur je naar de hararet, een warme ruimte met een koepel en raampjes waardoor het licht zacht naar binnen valt. De tellak vraagt je plaats te nemen op de göbek taşı, of ‘buiksteen’, een verhoogd marmeren platform. Terwijl je op het warme marmer ligt, begin je te zweten en gaan je poriën open staan. Na enkele minuten komt de tellak terug om je lijf te wassen en scrubben met traditionele olijfzeep. Vervolgens worden de zeep en dode huidcellen weggespoeld met kommen schoon water. Dan begeef je je naar de fonteintjes voor opnieuw een intensieve scrubsessie, nu met een ruwe handschoen, een kese. Na nog een keer afspoelen, droog je je met een handdoek af en stap je de soğukluk, koude ruimte, binnen. Hier kun je iets drinken, ontspannen en rustig bijkomen.

Jij en de hammam

Mocht je ooit afreizen naar het Verre Oosten en in de buurt van een hammam zijn, doe je lichaam en ziel dan een plezier en verwen jezelf met een bezoek. Je komt helemaal tot rust, krijgt hernieuwde energie en je huid is na afloop zachter dan ooit. Heb je al eens een bezoek gebracht aan een hammam, bijvoorbeeld in Marokko of Turkije? We zijn erg benieuwd naar jouw ervaringen, laat ons weten wat je ervan vond! En ook thuis kun je natuurlijk genieten van dit ritueel. Met onze The Ritual of Hammam collectie tover je je badkamer in een handomdraai om in jouw persoonlijke hammam.

Deze post is ook beschikbaar in: Engels Frans Duits Zweeds

Related posts

Leave a Comment

Error: Please check your entries!